Wanneer zelfmanagement te moeilijk wordt: bespreek het voordat het zover is
Anita Overes werkte 35 jaar als diabetesverpleegkundige en maakte drie jaar geleden de overstap naar de ouderenzorg. ‘Daar werk ik als verpleegkundig specialist, vooral met mensen met dementie. Daarnaast houd ik me bezig met het verbeteren van de kwaliteit van de diabeteszorg binnen onze instelling.’
Wanneer mensen kwetsbaarder worden, cognitief achteruitgaan of verhuizen naar een zorginstelling, kan diabeteszelfmanagement steeds lastiger worden. Voor veel mensen is het ingrijpend om die zorg deels of helemaal uit handen te moeten geven. Vaak verloopt zo’n verandering geleidelijk. Toch wordt het gesprek over toekomstige diabeteszorg in de praktijk geregeld pas gevoerd wanneer de situatie al urgent is. Dan is er minder tijd, minder rust en soms ook minder ruimte voor de patiënt om zelf nog duidelijk aan te geven wat belangrijk is.
Het behandeldoel verandert
Zodra mensen verhuizen naar een zorginstelling, verandert er veel. Denk aan voeding, de tijdstippen van eten en naar bed gaan, lichamelijke inspanning en soms ook medicatie. ‘Bij het ouder worden verandert ook het doel van de diabetesbehandeling’, zegt Overes. ‘De focus ligt dan niet meer zozeer op het voorkomen van diabetescomplicaties op de langere termijn, maar meer op kwaliteit van leven in het hier en nu. Vaak kan de diabetesbehandeling worden vereenvoudigd en kunnen streefwaarden worden versoepeld.’
Ga tijdig met elkaar in gesprek
‘Het helpt om het gesprek hierover al te voeren vóórdat de gezondheidssituatie verandert’, vervolgt Overes. ‘Leg bijvoorbeeld uit waarom het behandeldoel verandert bij het ouder worden en bespreek wat daarin belangrijk is voor de persoon zelf. Dit gesprek kan ook samen met familie en naasten worden gevoerd. Wie kan de zorg eventueel overnemen als iemand dat zelf niet meer kan? Zet wensen bij voorkeur op papier en maak ze kenbaar bij de zorginstelling. Dan weten zorgverleners wat belangrijk is voor de patiënt en kunnen zij aangeven wat zij kunnen bieden. Zo weten alle betrokkenen wat ze van elkaar kunt verwachten. Dat brengt rust en voorkomt misverstanden in een later stadium.’
Gesprekskaart biedt ondersteuning
Diabetesvereniging Nederland heeft recent een gesprekskaart ontwikkeld die mensen helpt stil te staan bij vragen als: wat vind ik belangrijk in mijn diabeteszorg? Welke keuzes passen daarbij? En waarom? De kaart helpt om wensen, zorgen en grenzen bespreekbaar te maken met zorgverleners en naasten.
Je kunt de gesprekskaart ‘Nadenken en praten over later met diabetes’ gratis aanvragen.