Beslisboom: Welke infuuskatheter kies je?
Goede infuustherapie begint met de juiste katheterkeuze. Deze beslisboom helpt professionals bepalen of zij PIVC, midline of centraal veneuze katheter gebruiken op basis van therapieduur, medicatie en patiëntsituatie.
Inhoudsopgave
Keuze katheter infuus geschikt voor perifere toediening
-
Kortdurende therapie (meestal ≤ 6–7 dagen)
Perifeer intraveneuze katheter (PIVC)
- Indicatie: toediening van niet-irriterende, isotone vloeistoffen, standaard medicatie of bloedproducten.
- Toelichting: geschikt bij kortdurend gebruik en weinig risico op vaatirritatie.
-
Middellange therapie (± 1 tot 4 weken)
Midline katheter
- Toelichting: gebruikt voor langere perifere therapie dan PIVC, maar niet tot centraal vatenstelsel. Niet geschikt voor vesicante (weefselbeschadigende) middelen of parenterale voeding/extreme osmolaliteit.
-
Langdurige therapie (>4 weken of frequent herhaald)Ga door naar Centraal veneuze toegang
Indicatie centrale veneuze toegang (CVAD) bij:
- Toediening van vesicante medicatie (zoals sommige cytostatica)
- Infuus met zeer hoge of lage PH of TPN
- Erg slechte perifere toegang
- Frequente bloedafnames of therapie > enkele weken
Centraal veneuze toegang
Overweeg:
- PICC (Perifeer ingebrachte centrale katheter)
Gemakkelijker te plaatsen, kan weken tot maanden blijven zitten. - Getunnelde katheter
Voor langdurige therapie die maanden tot jaren duurt. - Volledig implanteerbaar toegang (poort/VIT)
Voor chronische therapie > maanden, goed cosmetisch en minder verzorging extern. - Als centrale toegang niet noodzakelijk is: Midline katheter
Specifieke overwegingen bij centraal veneuze toegang
Frequentie en noodzaak multiple infusies
Als je meerdere afzonderlijke lijnen nodig hebt (zoals medicatie + TPN + bloedproducten): Overweeg een multilumen CVC. Let op: gebruik niet meer lumina dan strikt nodig; meer lumina kan meer infectie- en tromboserisico geven.
Patiëntfactoren
- Moeilijke veneuze toegang: Overweeg eerder PICC of implanteerbare poort
- Beweging/actieve patiënt: Poort of getunnelde katheter kan comfortabeler zijn
- Infusie thuis: PICC of poort/VIT
Samenvatting keuze katheter
| Duur Therapie | Indicatie | Gekozen Katheter |
|---|---|---|
| ≤ 6-7 dagen | Weinig irritatie, standaard infuus | PIVC |
| 1-4 weken | Langere perifere therapie | Midline |
| Intensief, ongeacht duur | Centrale therapie of vesicantie | PICC/ CVC/ Poort |
| Chronisch, langdurig > maanden | Thuis- of intensieve therapie | Poort/VIT/getunnelde CVC |
Belangrijke overwegingen uit richtlijnen
- De keuze van katheter moet altijd gebaseerd zijn op de doelstelling, duur, en risico’s van complicaties of vaatirritatie.
- Voor therapie die langer dan ±6 dagen duurt, wordt vaak midline of centrale toegang geprefereerd boven korte perifere katheters.
- De INS/VIT richtlijnen benadrukken dat patiëntcomfort en -veiligheid meegewogen moeten worden bij de keuze en het onderhoud.
Beslisboom vaattoegang uitgebreid met medicatie/infusielijsten
In het schema staan veelgebruikte medicatiecategorieëncategorieën en een richtlijn voor welke vaattoegang meestal passend is volgens device.
| Medicatie/ Infuus | Eigenschap | Aanbevolen toegang |
|---|---|---|
| Normale isotone vloeistoffen | Niet irriterend | PIVC/ Midline |
| Basale antibiotica (cefazolin, ceftriaxon, ceftazidim, ampicillin) |
Irriterend, maar kan soms ook via perifere toediening | Midline of PICC afhankelijk van duur |
| Zeer irriterende antibiotica (aminoglycosiden, amphotericin B) |
Irriterend | PICC/ korte perifere infusies zijn soms mogelijk bij goede verdunning, maar bij langere duur centrale lijn (PICC of CVC) is meestal aanbevolen. |
| Vesicanten (chemotherapie) |
Veroorzaken weefselnecrose bij extravasatie | Centraal veneuze toegang (bijv. PICC/ Poort) |
| TPN (Totale parenterale voeding) | Hoge osmolariteit | Centraal veneuze toegang |
| Bloedproducten/ Grote volumes | Goede dilutie nodig | PIVC/ Midline (kort)/ Centraal veneuze toegang (lang) afhankelijk van duur en frequentie |
| Elektrolytencrashes (bijv. KCl hoog concentratie hyperosmolar) | Potentieel vaat-irriterend | Bij hoge osmolariteit/concentratie: Centraal veneuze toegang |
| Vasopressoren/irriterende medicatie | Vaak irriterend | Meestal Centraal veneuze toegang |
Deze lijsten zijn algemene adviezen. Protocollen, productinformatie en farmacologisch adviescompatibiliteitsdatabases) moeten altijd doorslaggevend zijn en kunnen per instelling wisselend zijn.
Specifieke pH & Osmolariteit criteria
Veel leidraden en richtlijnen gebruiken drempels zoals:
- pH < 5 of > 9
- Osmolariteit > ~900 mOsm/kg
In deze gevallen wordt vaak centrale toegang overwogen, omdat perifere verdunning onvoldoende is en het risico op extravasatie groot is. Exacte waarden kunnen variëren van fabrikant en lokaal beleid.
Samenvatting beslisboom per therapie en medicatiecategorie
- Kortdurend + niet irritantirriterend: PIVC
- Middellang + weinig irritatie: Midline
- Irritante/vesicante medicatie of hoge osmolariteit/ langdurig: Centraal veneuze toegang (bijv. PICC/ Poort/ getunnelde CVC)