Leidraad infuuszorg

Diuretica via infuus: toediening en veiligheid in thuissituatie

Diuretica toediening via infuus in thuissituatie vereist nauwkeurige monitoring. Van toedieningssnelheid tot NaCl-compatibiliteit, kritieke bijwerkingen (hypokaliëmie, dehydratie, nierfunctieuitval) en observatie, deze leidraad helpt verpleegkundigen veilig en doelmatig werken.

Inhoudsopgave

Beslisboom: Toediening van Diuretica

Deze beslisboom ondersteunt de keuze tussen bolusinjectie, mechanische pomp en elastomeerpomp bij de toediening van diuretica, gebaseerd op patiëntkenmerken, therapiedoel en organisatorische randvoorwaarden.

Toedieningsvormen binnen 24-uurs diuretica-therapie

Binnen de huidige richtlijnen zijn er drie gangbare toedieningsvormen:
  1. Intermitterende bolusinjectie
  2. Continue infusie via mechanische pomp
  3. Continue infusie via elastomeerpomp

De keuze wordt bepaald door klinische noodzaak, veiligheid, haalbaarheid en patiëntcontext.

Bolusinjectie (intermitterend)

  • Kenmerken
    • Intermitterende toediening (bijv. 1–3× per dag).
    • Toediening via intraveneuze injectie of kortdurend infuus.
    • Snelle piekconcentratie en directe diuretische werking.
  • Wanneer kies je voor bolusinjectie?
    • Er is behoefte aan snelle diuretische werking (bijv. acute overvulling).
    • De patiënt is klinisch stabiel en wordt frequent gemonitord.
    • Continue infusie is (nog) niet noodzakelijk.
    • Toediening kan veilig plaatsvinden door bevoegde zorgprofessional.
    • Het zorgmoment past binnen bestaande zorgcontacten.
    • Er is geen indicatie voor continue gelijkmatige diurese.
  • Aandachtspunten volgens richtlijnen
    • Grotere kans op piek-dal spiegels → verhoogd risico op: hypotensie, elektrolytstoornissen, snelle volumedepletie
    • Strikte monitoring vereist (diurese, gewicht, elektrolyten)
    • Minder geschikt bij: Fragiele ouderen, langdurige thuissituatie, behoefte aan gelijkmatige diurese

    Bolusinjectie is vooral geschikt voor kortdurende of acute situaties en als start- of overbruggingstherapie.

Mechanische infuuspomp (continue infusie)

  • Wanneer kies je voor een mechanische pomp?
    • Gelijkmatige, nauwkeurige diurese is noodzakelijk.
    • Dosering moet frequent kunnen worden aangepast.
    • Volume ≥ 250 ml per 24 uur.
    • Afwijking van ±10 % in inlooptijd is niet acceptabel.
    • Er is behoefte aan een extra dosis (bolusfunctie) via de pomp.
    • Patiënt/mantelzorger kan pomp bedienen of krijgt ondersteuning.
    • Voorschrijver en apotheek adviseren mechanische pomp.

    Voorkeur bij complexe, instelbare en intensief gemonitorde therapie.

Elastomeerpomp (continue infusie)

  • Wanneer kies je voor een elastomeerpomp?
    • Stabiel diureticabeleid zonder frequente dosisaanpassingen.
    • Totale volume ≤ 250 ml per 24 uur.
    • Afwijking van ±10 % in inlooptijd is acceptabel.
    • Mobiliteit en comfort van de patiënt zijn prioriteit.
    • Zorgverzekeraar en apotheek gaan akkoord.
    • Voorschrijver kiest expliciet voor elastomeerpomp.

    Geschikt voor ambulante en thuissituaties met voorspelbare therapie.

Vergelijkend overzicht

Kenmerk Bolusinjectie Mechanische pomp Elastomeerpomp
Toedieningspatroon Intermitterend Continu Continu
Nauwkeurigheid Hoog Hoog Matig
Piek-Dal effect Hoog Laag Laag
Doseeraanpassing Normaal Uitstekend Niet mogelijk
Mobiliteit patiënt Hoog Matig Hoog
Geschikt voor thuissituatie Beperkt Ja Ja
Behoefte monitoring Hoog Hoog Normaal

Overkoepelende keuzefactoren

Bij elke keuze weeg je de volgende factoren af:
  • Klinische stabiliteit van de patiënt
  • Gewenste snelheid en nauwkeurigheid van werking
  • Frequentie van toediening
  • Mobiliteit en leefomgeving van de patiënt
  • Zelfstandigheid van patiënt/mantelzorger
  • Risico op elektrolytstoornissen en dehydratie
  • Beschikbaarheid en expertise van zorgprofessionals
  • Apothekersadvies m.b.t. stabiliteit en bereidingsvorm
  • Verzekerings- en logistieke randvoorwaarden (vergoed/niet vergoed)

Samenvattend beslisadvies

  • Bolusinjectie: bij acute of kortdurende indicaties en snelle respons gewenst.
  • Mechanische pomp: bij complexe, instelbare of nauwkeurige diuretica-therapie.
  • Elastomeerpomp: bij stabiele, langdurige 24-uurs therapie met focus op mobiliteit.

Medicatie

De keuze voor toedieningsvorm wordt altijd multidisciplinair bepaald (voorschrijver – apotheker – verpleegkundige) en afgestemd per patiënt.
  • Furosemide
    • Kortlopend 1x daags: Ja kan intermitterend maar wordt dan niet vergoedt door de zorgverzekeraar
    • Continu toediening: Ja

    Bijzonderheden:

    • Max. 4 mg/min
    • Max. concentratie: 10 mg/ml
  • Dobutamine
    • Kortlopend 1x daags: Nee, meestal continu infuus nodig
    • Continu toediening: Ja

    Bijzonderheden:

    • Startdosis: 2–5 µg/kg/min
    • Max. dosis: 20 µg/kg/min
    • Concentraat: meestal 12,5 mg/ml (afhankelijk van bereiding)
    • Monitoren: bloeddruk, hartfrequentie, ECG
  • Dopamine
    • Kortlopend 1x daags: Nee, continu infuus
    • Continu toediening: Ja

    Bijzonderheden:

    • Lage dosis: 1–5 µg/kg/min (nierendosering)
    • Middelmatige dosis: 5–10 µg/kg/min (inotroop effect)
    • Hoge dosis: >10 µg/kg/min (vasopressief effect)
    • Max. concentratie: afhankelijk van bereiding, meestal 16 mg/ml
  • Milrinon
    • Kortlopend 1x daags: Nee, alleen continu
    • Continu toediening: Ja

    Bijzonderheden:

    • Start: 50 µg/kg bolus, daarna 0,375–0,75 µg/kg/min
    • Max. continu: 0,75 µg/kg/min
    • Concentraat: 1 mg/ml
    • Let op: nierfunctie beïnvloedt dosis