Algemene informatie

Beslisbomen voor infuustherapie buiten het ziekenhuis

Ondersteuning bij veilige en verantwoorde keuzes 

Bij het toepassen van Infuustherapie buiten het ziekenhuis kom je regelmatig voor belangrijke keuzes te staan. Denk hierbij aan de selectie van het juiste toedieningssysteem en de afstemming op patiënt, geneesmiddel en organisatie. Om zorgprofessionals hierin te ondersteunen, zijn in deze leidraad praktische beslisbomen opgenomen. Deze helpen bij het maken van onderbouwde keuzes en dragen bij aan veilige, doelmatige en patiëntgerichte zorg.

Belangrijk:
De beslisbomen zijn bedoeld als richtlijn. Andere factoren op het gebied van het geneesmiddel, de patiënt, de zorgcontext en de organisatie kunnen van invloed zijn op de uiteindelijke keuze.

Inhoudsopgave

Keuze van het toedieningssysteem 

Op de volgende pagina’s worden de algemene factoren beschreven die bepalend zijn voor de keuze van een toedieningssysteem: 
  • Zwaartekracht
  • Mechanische pomp (vast of mobiel)
  • Elastomeerpomp

Geneesmiddel gebonden factoren

  • Houdbaarheid van het geneesmiddel

    Sommige geneesmiddelen zijn korter dan 24 uur houdbaar bij kamertemperatuur of moeten gekoeld worden toegediend. Dit beïnvloedt:

    • De toedienfrequentie
    • De keuze voor een toedieningssysteem (bijvoorbeeld met koelelementen)
  • Toe te dienen volume
    Met een (doorvoer)cassette of elastomeerpomp kan doorgaans maximaal 250-500 ml worden toegediend.
  • Nauwkeurigheid van dosering
    Elastomeerpompen kunnen een afwijking in inloopsnelheid hebben tot circa ±10%, wat relevant is bij middelen met een smalle therapeutische breedte.
  • Flexibel doseren of bolusfunctie
    Wanneer dosisaanpassingen of bolustoediening nodig zijn, is altijd een mechanische pomp vereist.
  • Wijzigbare dosering tijdens de behandeling

    Bij sommige geneesmiddelen, zoals vancomycine, kan de dosering frequent worden aangepast op basis van spiegels.

    • Om deze reden kan een elastomeerpomp niet de voorkeur hebben. Bij niet frequente labcontroles kan de elastomeerpomp ingezet worden.
    • Bij toediening via een mechanische pomp kan de dosering tijdelijk worden aangepast via de pompinstellingen, tot aan de volgende levering van het geneesmiddel.
  • Duur van de behandeling
    Bij een behandelduur langer dan 7-14 dagen kan worden beoordeeld of de patiënt (of mantelzorger) gedeeltelijk zelfstandig kan worden in bepaalde handelingen, waardoor de inzet van de verpleegkundige kan worden verminderd.

Patiëntgebonden factoren

  • Mobiliteit van de patiënt
    Afhankelijk van de mobiliteit kan een mechanische pomp de bewegingsvrijheid beperken. Bij kinderen kan het, ook bij kortdurende infusen, lastig zijn om stil te blijven zitten; in dat geval kan een elastomeerpomp een praktische oplossing zijn.
  • Zelfstandigheid van patiënt en/of mantelzorger

    Bijvoorbeeld bij: 

    • Het (tijdelijk) afkoppelen van het infuus 
    • Het signaleren van problemen of alarmsymptomen
  • Aanleerbaarheid
    De mate waarin patiënt of mantelzorger in staat is om instructies op te volgen en een infuuspomp veilig te bedienen.

Zorg- en organisatie gebonden factoren

  • Beschikbaarheid van de thuiszorgverpleegkundige
    • Hoe vaak per dag inzetbaar? (Haalbaarheid ligt gemiddeld op 1 inloopmoment per dag)
    • Mogelijkheid om aanwezig te blijven tijdens de infusietoediening
  • Bereidingsmogelijkheden van de apotheek

    Beschikbaarheid van protocollen voor levering in: 

    • Infuuszak
    • Cassette
    • Elastomeerpomp
  • Lokale en regionale samenwerkingsafspraken
    Tussen arts, apotheek en thuiszorg over de voorkeur voor een bepaalde toedieningswijze.
  • Vergoeding door de zorgverzekeraar
    Bijvoorbeeld voor cassettes en elastomeerpompen, afhankelijk van de medicatie.
  • Prijsafspraken
    Tussen zorgverzekeraar en leverancier van materialen en pompen.

Voor- en nadelen per toediening

Onderstaand overzicht toont schematisch de belangrijkste voor- en nadelen van verschillende toedieningsvormen:
Toedieningswijze Mobiliteit Nauwkeurigheid Grote volumes Flexibel doseren Zelfstandigheid Storingen Kosten materiaal
Zwaartekracht -- -- ++ -- -- +- ++
Mechanisch vaststaand -- ++ ++ ++ - -- +-
Mechanisch mobiel (geen cassette) +- ++ ++ ++ + -- --
Mechanisch mobiel (cassette) + ++ ++ ++ + +- --
Elastomeerpomp ++ + +- - ++ +- --

Legenda 

++ groot voordeel
+ voordeel
+- neutraal
- nadeel
-- groot nadeel